De invoering van de topklasse en de opheffing van het glazen plafond tussen prof- en amateurvoetbal is een ongekende verschuiving in het Nederlandse voetballandschap. Sinds de grootscheepse sanering van het profvoetbal in 1971 waren profs en amateurs twee gescheiden werelden, die steeds verder van elkaar afdreven. De laatste jaren is de kloof in sneltreinvaart aan het dichten. De geschiedenis van de Nederlandse competitiestructuur in vogelvlucht.

Door : Rene Waning

1898
Voor het eerst wordt er gestreden om het Nederlands kampioenschap. De Westelijke kampioen RAP verslaat de Oostelijke kampioen Vitesse. Tot dat moment heeft alleen de Westelijke hoogste afdeling de status van eerste klasse.

1940
Tot 1954 verandert er feitelijk niets aan de competitiestructuur, behalve dat het aantal eerste klassen steeds verder toeneemt. Vanaf 1917 zijn dat er vijf, West 1 en 2, Oost, Noord en Zuid. Tot 1940 kent Nederland naast de (K)NVB nog verschillende bonden. Volgens het principe van de verzuiling hebben katholieken, protestanten, socialisten, kantoorpersoneel en communisten hun eigen organisatie. Kort na het begin van de bezetting worden alle bonden ondergebracht in één organisatie, om beter bestand te zijn tegen onwenselijke inmenging van de bezetter. Wel bedingen verschillende bonden daarbij hun eigen eisen. Zo willen de clubs uit de Christelijke CNVB alleen op zaterdagmiddag voetballen. Het is de start van het zaterdagoetbal onder de vlag van de (K)NVB.

1954
Terwijl in alle grote voetballanden het professionalisme allang gemeengoed is blijft voetbal in Nederland zuiver amateuristisch. Althans, op papier dan. Onder aanvoering van de nogal stijfkoppige Karel Lotsy blijft de KNVB volharden in het standpunt dat het amateurisme de enige weg is voor het Nederlandse voetbal. De publieke opinie keert echter als steeds meer talenten naar het buitenland vertrekken. De definitieve ommekeer volgt als in 1953 een elftal van Nederlandse profs in het buitenland in Parijs het Franse nationale elftal verslaat. De wedstrijd die wordt gespeeld voor de slachtoffers van de watersnoodramp maakt de weg vrij voor het profvoetbal, maar de KNVB wil nog steeds van geen wijken weten. Dat gebeurt pas als tien nieuw opgerichte clubs een wilde bond starten. De KNVB kan niet anders dan inbinden en in november gaat de eerste profcompetitie van start. Iedere club uit de eerste en tweede klasse mag kiezen of het mee wil doen aan de profcompetitie. 56 clubs, verdeeld over vier eerste klasse, beginnen aan het profavontuur.

1956
Na twee overgangsjaren wordt er één landelijke afdeling opgericht, de Eredivisie. daaronder waren twee eerste divisies en twee eerste divisies. Op dat moment telde Nederland liefst tachtig profclubs een aantal dat gaande weg steeds minder werd, door degradaties, fusies en opheffingen. Promotie en degradatie met de amateurklassen was in de beginjaren nog gemeengoed, maar werd vanaf de jaren zestig steeds schaarser.

1971
In 1971 gaat het mes drastisch in het aantal profclubs. Van de 51 clubs die er dan nog zijn, moeten er 13 verdwijnen. De tweede divisie wordt geschrapt. De zwarte lijst van clubs die moet verdwijnen wordt bepaald op het aantal toeschouwers dat een club trekt. De geslachtofferde clubs (waaronder Baronie en AGOVV) gaan al dan niet vrijwillig akkoord. Degradatie uit de eerste divisie is vanaf dat moment niet meer mogelijk en promotie op sportieve gronden vanuit de amateurklassen in de praktijk ook niet.

1974
De hoofdklasse wordt ingevoerd in het zondagvoetbal. Tot dat moment is de eerste klasse het hoogste amateurniveau. Van de zes eerste klassen gaan de beste 42 clubs over naar de hoofdklasse. Deze situatie bestaat tot op de dag van vandaag.

1981
Tien jaar na de afschaffing van de tweede klasse komt er voor het eerste een plan om de beste amateurclubs te bundelen in wat vanaf dat moment topklasse, overgangsklasse of klasse van onafhankelijken wordt genoemd. Het bestuur amateurvoetbal stemt de plannen weg.

1983
Vanaf 1983 zijn er regelmatig amateurclubs die met succes een licentie aanvragen voor profvoetbal. Door de faillissementen van onder andere FC Amsterdam en FC Vlaardingen komen er plekken vrij in de eerste divisie. RBC - nota bene slachtoffer van de sanering - is de eerste club die de oversteek maakt. Later volgen RKC, Emmen, TOP, VC Vlissingen, AGOVV en FC Omniworld. Van sportieve promotie is geen sprake. Emmen 'promoveert' zelfs, terwijl het laatste was geworden in de hoofdklasse.

1993
Met de regelmaat van de klok blijven de plannen voor de topklasse terugkomen. In 1993 is er opnieuw een voorstel, maar dit keer ziet de sectie profvoetbal er niets in.

1995
De hoogste afdeling in het zaterdagvoetbal wordt vanaf nu hoofdklasse genoemd. Dat is slechts een cosmetische wijziging, want het niveau van de beste zaterdagamateurs is dan al lang op een vergelijkbaar niveau met de zondagamateurs. Bij de samensmelting met de KNVB wordt de hoogste afdeling van het zaterdagvoetbal nog gelijkgeschakeld met de vierde klasse op zondag.

1997
Een aanzienlijk aantal amateurclubs blijkt bij een bijeenkomst van de Lande­lijke Bond van Amateurvoetbalverenigingen (LBA) wel wat te zien in een topklasse. Promotie naar de eerste divisie ziet echter geen van de clubs zitten.

1999
De KNVB komt met een opmerkelijk plan voor de topklasse. Uit een onderzoek blijkt dat twee gemengde afdelingen het beste op vrijdagavond kan gaan spelen. Ook zouden clubs spelers onder contract moeten nemen en worden scherpe eisen gesteld aan de accommodatie. Het plan wordt weggehoond door de clubs. alleen AGOVV - dat dan al profambities heeft - is voorstander. Later dat jaar wordt op verzoek van bondsvoorzitter Jeu Sprengers toch weer een onderzoek gestart. Daarbij worden ook vertegenwoordigers van de hoofdklasse betrokken.

2002
In 2002 komt er uiteindelijk een plan op tafel. Er moeten drie gemengde afdelingen komen. Opnieuw haalt het plan het niet, omdat met name de zaterdagclubs hier geen trek in hebben.

2008
Met de brokstukken van het plan uit 2003 gaat de KNVB opnieuw aan de slag. Het bedrijf Hypercube gaat een onderzoek doen, waaruit blijkt dat er voldoende draagvlak is bij de clubs. De sfeer is echter al vanaf het begin verpest en het gaat nauwelijks over de inhoud. De clubs verwijten de KNVB een dubbele agenda, dictatoriaal gedrag en gebrek aan inzicht in de beleving bij de clubs. De zaterdagclubs vormen één front en brengen naar buiten unaniem tegen te zijn, terwijl clubs "off the record" andere geluiden laten horen. De zondagclubs zijn hopeloos verdeeld.Gezien de afeer is het geen verrassing dat het plan wordt afgeschoten op de algemene vergadering amateurvoetbal. De regioafgevaardigden houden echter de deur op een kier en geven de KNVB huiswerk mee. Omdat het plan wordt afgevoerd van de agenda, kan het een jaar later opnieuw in stemming worden gebracht.

2009
In overleg met vertegenwoordigers van de hoofdklassen en het betaald voetbal gaat de bond in het najaar van 2008 opnieuw aan de slag. Al snel blijkt een vermenging van zaterdag- en zondagclubs geen haalbare kaart te zijn. Het nieuwe plan behelst daarom de invoering van twee topklasse, waarvan één zal worden gevormd door zaterdagclubs en één door zondagclubs. Het verzet neemt hierdoor, met name bij de zaterdagclubs af. In de regio- en districtsvergaderingen blijkt het plan al snel op een grote meerderheid te kunnen rekenen, hoewel er ook net name in Zuid Holland en Overijssel haarden van verzet blijven. Die zijn echter te klein om de plannen nog eens een keer tegen te houden.

Terug | Forum

Gepubliceerd door: Rene Waning
Gepubliceerd op: 06-06-2009 om 12:41
Bekeken: 1178 keer